Polacy oszczędzają coraz więcej. To fakt - na koniec marca 2026 roku oszczędności polskich gospodarstw domowych wzrosły o 2,9% do poziomu 3 bln zł.
Jednak to nadal depozyty i gotówka stanowią najważniejszy składnik naszych oszczędności – ich udział w całości aktywów utrzymuje się na poziomie ok. 66%. >> szczegółowe dane dotyczące wartości i struktury oszczędności finansowych gospodarstw domowych Polaków znajdziecie w tekście Analiz.pl - Struktura oszczędności gospodarstw domowych (mar 2026) - 3 biliony złotych
✅ Wciąż bardzo defensywni
Struktura oszczędności polskich gospodarstw domowych cechuje się bardzo wysoką konserwatywnością, dominacją depozytów bankowych oraz relatywnie niską stopą oszczędności w porównaniu do średniej dla Unii Europejskiej. Polacy preferują bezpieczne, łatwo dostępne i płynne instrumenty finansowe, unikając ryzyka związanego z rynkiem kapitałowym. Pomimo to, że wartość oszczędności Polaków dynamicznie rośnie (osiągając poziom ponad 2,9 bln zł) to wciąż od lat, w ujęciu strukturalnym i proporcjonalnym nadal mocno odbiegamy od standardów Europy Zachodniej.
Wśród najczęściej wymienianych celów oszczędnościowych Polaków znajdują się:
- Poduszka finansowa: Budowanie zabezpieczenia na nieprzewidziane wydatki (aż 60% badanych).
- Konsumpcja odłożona w czasie: Odkładanie na wyjazdy wakacyjne oraz zakup sprzętu AGD/RTV lub samochodu.
- Nieruchomości: Zakup mieszkania lub domu, co w Polsce często traktowane jest jako jedyna słuszna alternatywa dla lokat bankowych.
✅ Jakie są oszczędności Polaków
Polskie oszczędności finansowe gospodarstw domowych od lat charakteryzuje:
>> dominacja gotówki i depozytów
- Bezpieczeństwo ponad zysk: Wraz z gotówką, depozyty bankowe stanowią dokładnie połowę aktywów finansowych Polaków.
- Trzymanie w "skarpecie": Wartość gotówki w Polsce w relacji do PKB wynosi aż 11%, podczas gdy średnia unijna to zaledwie 4,8%. Ustępujemy pod tym względem jedynie Słowenii i Niemcom.
>> niska stopa oszczędności
- Dystans do liderów: Stopa oszczędności gospodarstw domowych w Polsce (procent dochodu odkładany "na później") wynosi w ok. 9,5%.
- Średnia unijna: Wynosi ona około 14,5%. Najbardziej oszczędne narody, jak Niemcy czy Czesi, odkładają blisko 20% swoich dochodów.
>> słabo rozwinięte oszczędności długoterminowe
- Emerytury: Polacy powierzają funduszom emerytalnym tylko 10% aktywów. W krajach takich jak Szwecja, Holandia czy Wielka Brytania kapitał ten buduje pozycję rynkową całego społeczeństwa.
- Rynki kapitałowe: Jedynie mały odsetek Polaków decyduje się na inwestowanie w akcje (6%) i fundusze inwestycyjne (6%). Przeciętny Europejczyk znacznie chętniej dywersyfikuje portfel.
✅ Bardziej defensywni od nas są tylko Cypryjczycy
Polacy powinni znacznie śmielej korzystać z możliwości rynku kapitałowego, biorąc pod uwagę skalę i intensywność podejmowanych od wielu lat inicjatyw edukacyjnych.
UWAGA: Aby dorównać średniej europejskiej Polacy powinni przenieść około 44% swoich depozytów i lokat na rynek kapitałowy, a dokładnie nabywając jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych i zamkniętych oraz akcje w ramach rachunków maklerskich.
Wykres 1: Struktura oszczędności finbansowych w krajach Unii Europejskiej io i nncyh wybranych krajach (stan na koniec 2024)
Źródło: Eurostat - Households - statistics on financial assets and liabilities (https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Households_-_statistics_on_financial_assets_and_liabilities#Source_data_for_tables_and_graphs)
Polska jest drugim po Cyprze krajem w Unii Europejskiej z największym udziałem depozytów i lokat bankowych w strukturze oszczędności gospodarstw domowych i trzecim krajem (zaraz po Irlandii i Słowacji) z najmniejszym udziałem akcji i funduszy inwestycyjnych w statystycznym portfelu oszczędności finansowych.
Na drugim końcu krzywej preferencji oszczędnościowych w Europie znajduje się Szwecja i Dania, w których, odsetek oszczędności finansowych zgromadzonych na lokatach i depozytach oscyluje wokół 12,5% (ponad 4 razy mniej niż w Polsce), zaś aktywa zgromadzone w ramach akcji i funduszy inwestycyjnych stanowią aż 45% (dwukrotnie więcej niż w Polsce). Jednocześnie Duńczy i Szwedzi mają zgromadzane w produktach emerytalnych oraz ubezpieczeniowych (powiązanych z rynkiem kapitałowym) ponad 3 razy więcej oszczędności niż Polacy.
Aby Polacy śmielej uczestniczyli w rynku kapitałowym i chętniej inwestowali na giełdzie, konieczne jest przeprowadzenie głębokich zmian systemowych, edukacyjnych oraz podatkowych. Obecny model, w którym połowa oszczędności leży na nisko oprocentowanych lokatach i w gotówce, wynika z braku zaufania, lęku przed stratą oraz braku zrozumienia mechanizmów rynku kapitałowego. Panuje jednocześnie konsensus wśród ekspertów rynku finansowego, że niezbędne są dalsze reformy podatkowe i zachęty fiskalne oraz bardzo silnie wspierana od lat edukacja finansowa Polaków. Doskonałymi przykładami takich incjatym są te podejmowane przez Trampki na Giełdzie czy EFPA Polska.
Jako czynnik zwiększający potencjalnie zaangażowanie finansowe Polaków na rynku giełdowym uważa się także uproszczenie dostępu do rynku i dalszy rozwój technologii (FinTech). Oczywiście niezmiennie istotne i wręcz fundamentalne pozostaje zwiększenie zaufania Polaków do rynku kapitałowegoi i stabilności prawnej.
