Wyzwania związane z ofertą zrównoważonych inwestycji w dystrybucji pozabankowej (np. pośrednicy finansowi, butki inwestycyjne, domy maklerskie, platformy inwestycyjne lub firmy ubezpieczeniowe) koncentrują się wokół transparentności, edukacji oraz wiarygodności produktów ESG.
Wzrost zainteresowania "zielonymi" aktywami niesie ze sobą ryzyka operacyjne i regulacyjne. Oto kluczowe wyzwania jakie stoją przed dystrybutorami, którzy maja w swojej ofercie fundusze promujące zrównoważony rozwój lub jest on ich celem samym w sobie:
- Greenwashing - największym wyzwaniem jest oferowanie produktów jedynie deklaratywnie "zielonych" lub "zrównoważonych", które w rzeczywistości w niskim stopniu realizują cele środowiskowe lub społeczne. Wymaga to od dystrybutorów rzetelnej weryfikacji oferty.
- Wiarygodność i jakość danych ESG - brak jednolitych, wystandaryzowanych danych na temat wyników ESG (Environmental, Social, Governance) poszczególnych spółek utrudnia tworzenie rzetelnych funduszy zrównoważonych i tym samym stawia przeszkody na drodze ich rzetelnego oferowania.
- Złożoność regulacyjna - wdrażanie unijnych przepisów, takich jak rozporządzenie SFDR (Sustainable Finance Disclosure Regulation), wymaga od dystrybutorów pozabankowych dostosowania procesów sprzedażowych i dokumentacji, co jest procesem kosztownym i wymagającym specjalistycznej wiedzy.
- Edukacja inwestorów - wiele produktów zrównoważonych jest postrzeganych jako trudne do zrozumienia. Dystrybutorzy muszą edukować klientów na temat różnic między tradycyjnymi a zrównoważonymi inwestycjami oraz uświadamiać im długoterminowy charakter korzyści ESG.
- Dopasowanie do potrzeb klienta - wymóg badania preferencji Klienta w zakresie zrównoważonego rozwoju (część testu MiFID II) zmusza dystrybutorów do precyzyjnego określania, co dla klienta oznacza inwestycja "zielona" lub "społeczna".
Wyzwania te sprawiają, że sektor pozabankowy kładzie jeszcze większy nacisk na rzetelną selekcję produktów oraz transparentną komunikację, aby budować zaufanie do zrównoważonych inwestycji. Co oczywiście samo w sobie jest bardzo dobrym zjawiskiem, bo zwiększa zaufanie do rynku. Taki jest też jest cel Związku Niezależnych Instytucji Finansowych.
✅ Jak wygląda oferta funduszy ESG w Polsce
Przypomnijmy najpierw klasyfikację funduszy zrównoważonych wg klasyfikacji SFDR (Sustainable Finance Disclosure Regulation). To unijne rozporządzenie z 2019 r. nakładające na instytucje finansowe obowiązki ujawniania informacji ESG. Fundusze dzielą się według unijnego rozporządzenia na:
- Art. 8 („jasnozielone”) - fundusze promujące aspekty środowiskowe lub społeczne.
- Art. 9 („ciemnozielone”) - fundusze, których głównym celem jest zrównoważone inwestowanie (stanowią mniejszą część rynku).
Obecnie na polskim rynku dostępnych jest 78 zrównoważonych funduszy, obejmujących zarówno strategie akcyjne, jak i dłużne. Dominującą rolę odgrywają Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI) powiązane z dużymi grupami bankowymi:
- PKO TFI - oferuje m.in. subfundusz PKO Obligacji Zielonej Transformacji.
- Goldman Sachs TFI - stosuje szerokie kryteria ESG przy wyborze emitentów, wykraczające poza proste raporty finansowe.
- BNP Paribas TFI - posiada dedykowaną linię subfunduszy spełniających kryteria odpowiedzialnego inwestowania.
Inni istotni gracze to: TFI PZU, Quercus TFI oraz zagraniczni dostawcy jak Amundi, Schroders, Fidelity i BlackRock (iShares)
A na co należy zwrócić uwagę przy wyborze funduszy zrównoważonych? Bez wątpienia są to ratingi ESG. Polskie TFI często korzystają z zewnętrznych dostawców danych, takich jak MSCI, Sustainalytics czy Bloomberg, aby oceniać spółki w portfelu.
Polski rynek fundusz ESG staje się coraz bardziej przejrzysty między innymi dzięki nowym obowiązkom raportowania wynikającym z dyrektywy CSRD - Corporate Sustainability Reporting Directive. CSRD to unijna dyrektywa z 2022 r. nakładająca na tysiące firm w Polsce i UE obowiązek szczegółowego raportowania kwestii ESG (środowisko, społeczeństwo, ład korporacyjny) zgodnie ze standardami ESRS (Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju). Raporty stają się powoli częścią sprawozdania z działalności i będą podlegać audytowi. co ułatwia inwestorom weryfikację realnego wpływu ich kapitału na otoczenie.
Świadomość polskich inwestorów...
na temat zrównoważonych inwestycji (ESG) rośnie, ale wciąż znajduje się na wczesnym etapie rozwoju w porównaniu do rynków zachodnich. Choć globalnie zrównoważone inwestowanie stało się standardem, w Polsce wiedza inwestorów indywidualnych pozostaje niska i często ma charakter niestety deklaratywny.
Oto kluczowe wnioski dotyczące stanu świadomości i rynku w latach 2024–2025:
- Badania wskazują na relatywnie niską wiedzę o cechach zrównoważonych produktów finansowych. Zaledwie 34% ankietowanych (według danych Eurobarometru cytowanych w raportach z 2024 r.) wie, czy ich inwestycje realnie wspierają cele zrównoważonego rozwoju.
- Raport „ESG Monitor 2024” sugeruje, że dla części polskich inwestorów brak etyki firmy nie zawsze stanowi barierę inwestycyjną, co odróżnia ich od inwestorów na bardziej dojrzałych rynkach.
- Aż 94% inwestorów obawia się, że raporty ESG mogą zawierać fałszywe lub wprowadzające w błąd twierdzenia (zjawisko greenwashingu).
Podsumowując, polscy inwestorzy zaczynają dostrzegać znaczenie ESG, ale ich decyzje są wciąż silniej motywowane stopą zwrotu niż wpływem społecznym czy środowiskowym, a duża część rynku wykazuje sceptycyzm wobec jakości danych raportowanych przez spółki. W tym kontekście bardzo ważna rola pozostaje po stronie dystrybutorów i doradców, którzy bezpośrednio pracują z Klientem. To głównie rola edukacyjna, czyli najważniesza w budowaniu świadomego rynku.
Zapraszamy także do lektury artykułu ESG w Polsce i Europie: od marketingowej niszy do elementu zarządzania ryzykiem
